MENUMENU

Compenseer jij ook je goede gedrag?

Welke goede dingen heb jij deze week gedaan? Is het gelukt om een paar keer te fietsen in plaats van de auto te gebruiken? Of heb je een gebakje laten staan? Of was je gewoon eens op tijd op die afspraak? En reed je eens niet te hard? Gaf je aan een goede doel omdat je toch wel gul wilde zijn? Nam je de tijd om je moeder of oma eens te bellen? Welke goede dingen heb jij deze week gedaan?

Je goede daad compenseren

Grote kans dat je deze goede daad of daden vervolgens hebt gecompenseerd. Omdat je zo weinig hebt gesnoept, wel op de vrijdagmiddagborrel een extra drankje en hapje hebt genomen. Omdat je een paar keer hebt gefietst nu wel even met de auto kon. Of omdat je korter hebt gedoucht, de verwarming wat hoger hebt gezet. Waarschijnlijk onbewust, want het blijkt bijna een mechanisme van ons te zijn.

Experiment

Henriette Prast, hoogleraar gedragsecononomie aan de Universiteit van Tilburg, vertelde op Radio 1 over een experiment: in een flat werd een campagne voor zuiniger waterverbruik gehouden, en in een andere gelijksoortige flat niet. Inderdaad, het waterverbruik ging in de flat waar de campagne werd gehouden achteruit in vergelijking met de andere flat. Dat wil zeggen: zolang de campagne duurde. Maar: het elektriciteitsverbruik in de flat waar nu minder water werd verbruikt, ging in vergelijking met de andere flat omhoog!

Morele vrijbrief

De reden hiervoor is dat wij geneigd zijn om ons goede gedrag te compenseren. We geven onszelf een morele vrijbrief wanneer we iets goeds gedaan hebben. Dus inderdaad dat koekje als je toch al hebt hardgelopen. Of die vliegreis naar Bali als je toch zuinig aan hebt gedaan met de auto en eerdere vakanties. Die morele vrijbrief pleit ons voor ons gevoel vrij als we toch even iets minder goeds doen. Dat is dan niet zo erg. Of toch wel?

Balans tussen goed en kwaad?

Juist op Bali leerde ik een belangrijk verschil tussen het boeddhisme en het christelijk geloof kennen. ‘s Ochtends werden door de gastvrouwen en – heren van het guesthouse bij twee zuilen aan de ingang offers gebracht. Twee offers: één om het goede gunstig te stemmen en één om het kwade mild te stemmen. In het boeddhisme draait het om het in balans houden tussen goed en kwaad. Een hele realistische levensvisie, want zo leven wij ook vaak.

Kies het goede!

Maar we mogen geloven dat het kwaad een einde heeft. Sterker nog: dat het kwaad een einde heeft gekregen, omdat Jezus de dood overwon. Die eeuwige strijd tussen goed en kwaad is beslecht. Liefde is sterker dan de dood. Jezus was er niet om zoete broodjes te bakken of het kwaad met de mantel der liefde te bedekken. Jezus was radicaal, en vroeg radicale keuzen. En hij vraagt nog steeds radicale keuzen. Kies het goede! Hij werd gevoed door de profeten in de bijbel. In Deuteronomium 30 zegt Mozes: ‘Vandaag laat ik jullie kiezen. Je kunt kiezen tussen leven en dood, tussen goed en kwaad. (…) Ik laat jullie vandaag dus kiezen tussen leven en dood, tussen beloning en straf. De hemel en de aarde horen wat ik zeg: Kies voor het leven! Kies voor jullie toekomst, en voor de toekomst van je kinderen!’

Genieten, van het goede

Lukt het ons om helemaal voor het goede te gaan? We weten dat dat ons nooit helemaal zal lukken. Daarom is het zo geweldig dat God zag dat het ons niet lukte, en ons vergaf. Het is niet erg meer. Maar de toekomst, en de toekomst van onze kinderen, is wel aan het goede. En alleen aan het goede. De wereld en wij redden het niet als we ons goede gedrag steeds compenseren. Of het nu gaat om duurzaamheid, onze eigen gezondheid of iets anders, we gaan alleen vooruit als we zoveel mogelijk (alleen) het goede doen. En daarvan ook genieten, natuurlijk, maar misschien door het wat minder te compenseren.

 Hoe moeilijk vind jij het om je goede daden niet te compenseren?

 

Deel dit verhaal:
Otto Grevink

Geschreven door:

Thema: Blog
2 maart 2018

76 x gelezen
Kaarsjes:
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars