MENUMENU

Dag lieve Mies. Ik hoop dat de hemel liever voor je is

Nu Mies Bouwman is overleden, hoop ik dat God in de hemel liever voor haar is dan Zijn kerk op aarde voor haar is geweest. Op een positieve uitzondering na. Die lieve Mies, die we allemaal ‘onze Mies’ zijn gaan noemen, heeft veel te stellen gehad met de kerk en haar volgelingen. In het archief van het Nederlands Dagblad vond ik een stuk daarover met de verdrietige kop: ‘Mies verloor haar geloof twee keer’.

Wat vond Mies van geloof en kerk?

Ik was ernaar op zoek gegaan, omdat ik wist dat die lieve Mies, die we leerden kennen bij de inzamelingsactie Open Het Dorp, een hele andere kant van zich liet zien in het satirische programma Zo is het toevallig ook nog eens een keer. Daarin gingen zij en de anderen tekeer tegen de taboes van die dagen. En daar hoorden geloof en kerk natuurlijk ook bij. Mies liet zich van een kritische en linkse kant zien, die niet altijd gewaardeerd werd door de kerk en haar vertegenwoordigers. Daarom vroeg ik me af: Wat vond ze daar eigenlijk van? En wat betekenden geloof en kerk voor haar?

Twee keer in de steek gelaten

In het artikel van het Nederlands Dagblad kwam ik erachter dat de kerk haar twee keer in de steek heeft gelaten. De eerste keer is bij haar huwelijk met Leen Timp, met wie ze 58 jaar getrouwd zou zijn. Hij was gescheiden en had een kind. Onmogelijk in het Rooms-katholieke milieu waarin ze opgroeide. Zowel bij de KRO als bij de Volkskrant moet ze vertrekken, ‘om geen schandaal te veroorzaken.’

Schade door de kerk

Een goedwillende pater en priester richtten ook schade aan door haar familie na een vertrouwelijk gesprek te benaderen. De pater om te bemiddelen, waardoor hij het biechtgeheim schond. Tot woede van Mies. De vervolgactie van de priester was ondanks fijne gesprekken de druppel: “Die aardige man is ook nog bij alle familieleden van Leen langs geweest om ze te vragen een verklaring te tekenen dat de echtscheiding van Leen niet door mij was veroorzaakt. Die verklaringen zouden dan naar de paus worden gestuurd, en zo kon je toch nog een soort toestemming voor een huwelijk in de kerk krijgen. Ik wist daar niets van! Toen hij het vertelde, was ik eerst sprakeloos, daarna woedend. Wat een gehuichel, volksverlakkerij en wreedheid om al die mensen, vol van scheidingsverdriet, te overvallen met een kerkelijke truc! Dat was het afscheid van mijn geloof. Nou ja, voor zover dat mogelijk is. Als ik het Tantum ergo hoor, wil ik nog wel eens meezingen.”

Reacties van christenen op satire

De tweede keer dat ze zich verlaten voelde door de kerk, was veel meer door haar volgelingen. In het satirische programma Zo is het toevallig ook nog eens een keer kwam een item over Beeldreligie. “Een tekst in de vorm van een gebed, over de aanbidding van het tv-toestel, die door Peter Lohr als een soort dominee werd voorgedragen: “… gij zult de knop geenszins omdraaien, want dit is het Beeld een gruwel; geef ons heden ons dagelijks programma.” Ondanks dat Mies niet in beeld was kreeg zij de volle laag. Tot doodsbedreigingen en dreigingen van ontvoering van haar kinderen aan toe. Door christenen die zich diep gekwetst voelden.

Een positieve uitzondering

Het was toen wel uitgerekend een vertegenwoordiger van de kerk, bisschop Bekkers van ‘s Hertogenbosch, die het voor Mies opnam: “Ik geloof dat ik enigszins kan beseffen wat U vorige week hebt meegemaakt. Wanneer U alleen maar eerlijke, zakelijke kritiek had gekregen, had ik mij uiteraard niet laten verleiden tot een interview voor de camera’s (…) Ik ontdekte echter een hevige vertroebeling van eerlijke kritiek en juist omdat die in een trieste christelijke verpakking was gestoken, heb ik gemeend met name daarover mijn mening te moeten zeggen.” Toch is het nooit meer goed gekomen tussen de geboren katholiek Mies Bouwman en het geloof en de kerk.

Domme mensen

In het boek ‘Adieu God’ beschrijft Thijs van den Brink naar aanleiding van zijn gelijknamige tv-programma verschillende redenen waarom mensen het geloof vaarwel zeggen en de kerk verlaten. Eén belangrijke daarvan is: domme mensen. Mensen die vanuit hun beeld van het geloof domme dingen zeggen en doen. In het leven van Mies Bouwman zien we een paar voorbeelden daarvan.

Lieve God

Bij het overlijden van Mies denk ik: wat erg. Wat erg dat mensen en de kerk die door mensen gevormd wordt mensen alleen laat. Het was een tijd waarin ik me als zoekende gelovige niet herken. Het is lang geleden, een andere tijd. Maar ik moet wel erkennen dat bij veel mensen dit soort pijn leeft. En dat nog steeds mensen dit soort pijn gedaan wordt tot op de dag van vandaag. Laat er daarom bij alle lieve woorden voor die lieve Mies ook een lief gebed zijn:

‘Lieve God, wij hebben al genoeg gezegd en gedaan, doet u het goede voor onze lieve Mies.’

Citaten en informatie uit het artikel in het Nederlands Dagblad zijn gebaseerd op het boek Mies van Jan Juffermans. Uitg. A.W. Bruna, Amsterdam 2011. 249 blz., 24,95

Deel dit verhaal:
Otto Grevink

Geschreven door:

Thema: Blog
26 februari 2018

2.039 x gelezen
Kaarsjes:
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars