MENUMENU

Interview Marnix Niemeijer: ‘Mijn dichtbundel is een eerbetoon aan dochter Rieke’

Nadat zijn oudste dochter Rieke (29) tot tweemaal toe in een psychose raakt en hij zelf getroffen wordt door een acute hartinfarct, pakt Marnix na jaren weer zijn dichterspen op. Het resultaat is de ontroerende dichtbundel ‘Opname van opzij’. Journalist Annemarie van den Berg-Nap stelde Marnix een paar vragen.

Leven met hobbels

Marnix en zijn vrouw Geke weten dat het leven niet zonder hobbels is. Hun drie kinderen hebben allemaal beperkingen en aandoeningen. De oudste, Rieke, heeft een licht verstandelijke beperking en last van dyspraxie. Hun tweede dochter heeft een verstandelijke beperking en hun zoon is geboren met een zware hartafwijking. Maar, zo benadrukt hij, zij vallen niet samen hun beperkingen, het zijn jong volwassenen met een eigen levensgang.

Wat doet dit met je blik op de wereld, en op God?
‘Ik word geregeld uitgenodigd om te komen spreken naar aanleiding van mijn dichtbundel en dan begin ik vaak met een quote van Bonhoeffer: ‘God heeft de mens en de wereld lief, niet de ideale mens en wereld.’ Lijden is onderdeel van het leven. Het is niet iets dat er af en toe even bij komt. Verdriet en moeite wordt er overigens niet minder door. Het schuurt en is pijnlijk. Maar bij het ouder worden besefte ik dat ik de waarom-vraag niet aan God stel. Steeds vaker stel ik de vraag: ‘Waarom ik niet?’ Je kunt je afvragen waar God is in dit alles. Maar Tom Wright heeft eens iets moois geschreven naar aanleiding van het Emmausverhaal in de Bijbel. Jezus kwam onverwacht en werd niet opgemerkt. Zie ik God soms ook niet, terwijl Hij er wel is? Mijn gebed is dan ook: ‘Leer me met andere ogen te kijken, zodat ik U zie.’

gezien

Kun je iets vertellen over hoe je tot schrijven kwam?
‘Mijn dochter Rieke kreeg in 2012 haar eerste psychose. In 2014 volgde de tweede en is ze lange tijd opgenomen geweest in het UMC. Het was een heel intense tijd. Toen ze eind 2014 thuiskwam, moesten we op zoek naar een woonplek met 24-uurs ondersteuning. Dat was niet eenvoudig. Na mijn terugtreden als bestuurder van Tear in de loop van 2015 kon ik mij met mijn vrouw Geke inzetten voor een betere plek, die wij in september vonden. Later dat jaar kreeg ik een hartinfarct. In de revalidatieperiode ben ik gaan schrijven. Ik had hier en daar al eens een zin geschreven, maar nu ik ervoor ging zitten, kwam er meer. Het resulteerde in acht gedichten. Ik stuurde ze naar wat oude contacten (in de jaren negentig publiceerde Marnix al eerder gedichten, red.) en die waren meteen erg positief.’

Uit de tuin kom je de keuken binnen. Tas stevig in de hand, je jas
blijft aan. Ik zie niks, zeg je. Ik heb geen oogbollen meer, papa.
Kun je mij terugbrengen. Je blik is van een ouder – voor alles
bang geweest. Ik buk me langzaam uit mijn stoel overeind.

Ben jij niet vlees van mijn vlees? Een handvol aarde,
met zachte hand geschept. De allereerste naam die ik vond
om weg te geven. Om steeds weer uit te spreken.

Of lag jij voor den beginne in de aard der dingen, waarachter
geen waarom waartoe. Een optelsom van prikkels, functies,
labels, waardoor gebeurtenis, betekenis, persoon.
Met onder aan de streep: gewoon te veel dopamine.

Gewassen rietpentekeningen

Naast een gedichtenbundel is er ook een expositie met jouw gedichten en tekeningen van kunstenaar Marcel Verbrugge.
‘Klopt. Bij mijn gedichten had Marcel zo’n zeventig tekeningen gemaakt. Het zijn prachtige gewassen rietpentekeningen die heel goed passen bij de gedichten. Marcel snijdt zijn rietpennen zelf uit bamboe dat in zijn tuin groeit. Je ziet harde lijnen en zachte – gewassen- vlakken. In zijn tekeningen zie ik ook dikwijls dat val en bescherming hand in hand gaan. Zoals vaak in het leven. Het is niet zwart-wit, het loopt door elkaar heen.
Ik wil graag een breder publiek bereiken en dienen met de gedichten en tekeningen, zoals rond psychiatrische instellingen, maar ook binnen scholen en kerken. Om het benodigde geld te krijgen voor het inlijsten, besloot ik een crowdfundingsactie te houden en binnen korte tijd hadden we het geld bij elkaar. De expositie bestaat nu uit negen ingelijste tekeningen samen met de acht ingelijste gedichten. Het is een reizende tentoonstelling geworden die op uiteenlopende plekken hangt, zoals het UMC in Utrecht, culturele instellingen en kerken.’

 

Rieke en Marnix Niemeijer

Welke rol zie je voor kerken in het omgaan met psychisch zieke mensen?
‘Onze cultuur – ook onze christelijke trouwens – is gericht op ontwikkeling en groei. Wat betekent dat in situaties waar geen sprake is van groei? Als ontwikkeling is stopgezet of zelfs achteruit gaat? Dat botst enorm met ons mentale beeld. Hoe ga je om met mensen die erbuiten vallen, zoals psychiatrische patiënten of verwarde mensen? Het christelijk geloof heeft volgens mij veel handvatten om hiermee om te gaan. In het geloof gaat het niet om groei, maar om waarden als liefde en dienstbaarheid. Om zo betekenisvol zijn. Niet distantiëren, maar nabij komen. Er zijn. Zoals de naam van God, Emmanuel: God is met ons, zo mooi laat zien.’

‘Je hebt mij gezien’

De gedichten zijn heel persoonlijk. Wat vond Rieke ervan dat je ze wilde publiceren?
‘Natuurlijk zou ik de gedichten niet uitgeven als Rieke er niet achter zou staan. Ik herinner me haar reactie nog goed toen ik ze haar voor het eerst liet lezen. Ze zei: ‘Ik vind ze mooi.’ Waarop ik antwoordde: ‘Mooi? Ik vind sommige gedichten eerder hard dan mooi. Wat bedoel je met mooi? En toen zei ze: ‘Je hebt mij gezien.’ Dat vond ik ontroerend. Dit is wat ik ook terugkrijg van mensen die mijn gedichten lezen. Mensen die zelf een psychiatrische aandoening hebben of het kennen uit directe omgeving. Dat ze zeggen: ‘Ik herken mijn verhaal.’ Het is troostend te weten dat je niet ongezien door het leven gaat.’

Opname van opzij, Marnix Niemeijer, uitgeverij Brandaan, € 12,95. Verkrijgbaar in elke boekhandel en online.

In de zomermaanden, juli-september 2018, is de expositie te zien in het Landelijk Dienstencentrum van de Protestantse Kerk in Utrecht

Foto: Ruben Timman
Kunstwerk: Marcel Verbrugge

Reageren

Reacties

Deel dit verhaal:
MijnKerk.nl

Geschreven door:

Zoeken:

Populaire berichten

Kaarsjes:
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars