MENUMENU

Heb jij vertrouwen in de kanjertraining? (De Luizenmoeder)

Het was niet de leukste aflevering van De Luizenmoeder afgelopen zondag, vond ikzelf. Maar het ging dan ook misschien wel over het lastigste onderwerp op een basisschool: pesten. En wat je ertegen kan doen. Pesten raakt je heel diep. Iedereen die ooit gepest is weet wat dat met je zelfvertrouwen doet. Ik kan er helaas ook over meepraten. En als het je kinderen overkomt, dan kan ik me heel goed voorstellen dat de stoppen bij je doorslaan. Blijf van mijn kind af!

Moeilijk om in gesprek te komen over pesten

Gevolg is wel dat het gesprek erover heel moeilijk wordt. Natuurlijk verdedigt iedere ouder zijn eigen kind. Je bent gauw geneigd andere kinderen te vereenzelvigen met hun gedrag. Maar is een kind ook zijn gedrag en staat het op zichzelf? Het zijn moeilijke vragen, waarin veel methoden proberen te helpen om daarmee om te gaan op school.

Kanjertraining

Een van die methoden is de kanjertraining. Deze wordt op de hak genomen in de laatste aflevering van De Luizenmoeder.

Tekst gaat hieronder verder

Ook hier moet je zien dat de werkelijkheid wordt uitvergroot. Ook van de kanjertraining zien we hier een karikatuur. De kanjerpetten zijn hier puntmutsen. En als Floor zogenaamd goed reageert op juf Ank zegt de juf: ‘petje af!’. Briljant gespeeld natuurlijk, maar ik voelde me ook heel ongemakkelijk. Ik weet nog hoe het voelde als andere kinderen ‘sliep uit!’ riepen…

Kanjerpetten

Waar gaat het in de methode van de kanjertraining eigenlijk om? Er zijn inderdaad vier kleuren petten – geen puntmutsen dus! Drie hoofdkleuren en één basiskleur. De basiskleur, de witte, is de belangrijkste. Dat is de kleur van vertrouwen, waarin je met respect met elkaar kunt omgaan. De andere kleuren staan voor andere eigenschappen: zwart voor stoer gedrag, rood voor levenslust, en geel voor vriendelijkheid en bescheidenheid.

Nu is de kern van de kanjertraining dat die drie kleuren van stoerheid, levenslust en vriendelijkheid in een groep het beste tot hun recht komen als ze gecombineerd worden met vertrouwen. Anders kan stoerheid verworden tot de baas spelen, levenslust verworden tot overal een lolletje van maken en vriendelijkheid verworden tot te angstig en te lief gedrag. Kinderen zijn dan te stoer, te levenslustig of te bescheiden. En overal waar ‘te’ voor staat…

Vertrouwen

Wit is de kanjerkleur. Die straalt vertrouwen uit. Als dat vertrouwen wegvalt gaat het recht van de sterkste gelden. Wie stoer is mept dan van zich af. Wie levenslustig is lacht alles weg. En wie vriendelijk is geeft op. Kern van de kanjertraining is het vertrouwen weer in de groep te zetten. De petjes moeten helpen om de ‘wereld van vertrouwen’ te leren onderscheiden van de wereld van ‘wantrouwen’.

Rollen versterken of verhoudingen herstellen?

Waar komt mijn ongemakkelijke gevoel bij deze methode dan vandaan? Dat komt door meer dan alleen de karikatuur die De Luizenmoeder ervan maakt. Ik vind het ongemakkelijk dat de kanjermethode kinderen in verschillende rollen plaatst, en dus ook in die van de pester. Natuurlijk is dat bedoeld om het zelfvertrouwen van kinderen te versterken, maar ook dat kan ‘te’ zijn. Moet een methode gericht zijn op het versterken van de verschillende ‘kleuren’ in de groep met vertrouwen, zodat ze allemaal kanjers zijn? En los je de ongelijke situatie in een groep op met vertrouwen alleen? Of moet er ook iets hersteld worden, meer dan alleen vertrouwen?

Herstelrecht

Op de school waar ik schoolpastor ben en vertrouwenspersoon werken we in de dagelijkse omgang met het ‘herstelrecht’. Dat herstelrecht gaat niet specifiek over pesten maar over gedrag in het algemeen dat tussen kinderen ontspoort. Er gebeurt iets in de klas of op het schoolplein. Wat doe je dan? Het herstelrecht gaat ervan uit dat eerst uitgepraat moet worden wat er vanuit het perspectief van de kinderen is gebeurd. In de confrontatie met elkaars beleving moeten ze vervolgens uitzoeken wat er niet goed is gegaan. En samen moeten ze kijken naar wat er moet gebeuren om de situatie te herstellen.

Basisvragen daarbij zijn:

  • Wat is er gebeurd?
  • Wat dacht je op dat moment en hoe denk je er nu over?
  • Wie is er door het gebeurde beschadigd, benadeeld, en hoe?
  • Hoe zorgen we ervoor dat iedere betrokkene zijn kant van het verhaal kan laten horen?
  • Wat is nodig om te herstellen wat gebeurd is?
  • Wat leren we hierover voor de toekomst?

(Bron: ‘Herstelrecht als basis voor een verbindende school’)

Herstelrecht sympathieker dan kanjertraining

Vanuit mijn christelijk geloof vind ik het herstelrecht een stuk sympathieker van de kanjertraining. In de oefening van de kanjertraining worden de rollen versterkt met als doel dat ieder vertrouwen krijgt in zijn eigen rol. Vanuit het herstelrecht wordt ook gekeken naar hoe we samen de toekomst in kunnen. Het gaat misschien te ver om hier over het zoeken naar vergeving te spreken, maar er wordt wel handen en voeten gegeven aan concreet herstel van de verhoudingen. Hoe gaan we verder? Wat is daarvoor nodig? En dat is dan ieders verantwoordelijkheid. Niemand wordt afgerekend, zolang er maar een basis komt om weer verder te gaan met elkaar. Want hoe je het ook wendt of keert: je bent elkaar gegeven. Je zit nu eenmaal met elkaar op school, zoals je later met elkaar in een straat woont, of je werk moet doen. En niet te vergeten met sommigen ook familie bent, of dat nu lekker gaat, of niet. Het geloof in een God die zegt: ‘Ik maak alles nieuw’ (Openbaring 21: 5) stimuleert mij om op school mee te werken aan een cultuur waarin herstel mogelijk is en kinderen wegen leren vinden om met elkaar opnieuw te beginnen.

Wat is jouw ervaring met pesten of pestgedrag? En welke ervaring heb jij met de kanjertraining?

 

Dominee Otto Grevink schreef over De Luizenmoeder:

Waarom ik van clowns hou en ze ook in de bijbel vindt
Waarover wil jij verder praten na De Luizenmoeder? Kies jouw favoriet!
Heb jij vertrouwen in de kanjertraining?
Hoeveel belang hecht jij aan de testresultaten van je kind?
Hoe geef jij seksuele voorlichting? Net als juf Ank?
Hoe jaloers kun jij zijn op wat iemand anders krijgt?
Wie gun jij iets uit het lief-en-leed potje van De Luizenmoeder?
Dit is waarom ik De Luizenmoeder een goede spiegel vind

Deel dit verhaal:
Otto Grevink

Geschreven door:

Thema: Blog
6 maart 2018

618 x gelezen
Kaarsjes:
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars