MENUMENU

Stilte schreeuwt harder dan lawaai op Dodenherdenking

Ik knipperde even met m’n ogen. Een lawaaidemonstratie tijdens de Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam? Op Facebook roept de actiegroep ‘Geen 4 mei voor mij’ ertoe op. Omdat de Dodenherdenking op 4 mei ‘racistisch’ zou zijn. We herdenken immers wel o.a. de omgekomen militairen in Nederlands Indië tijdens de politionele acties, maar niet de Indiërs die erbij omkwamen. Volgens deze groep 150.000 in getal.

Ongemak bij Dodenherdenking

Ik heb me er ook altijd wat ongemakkelijk bij gevoeld als ik in Waalwijk bij de Dodenherdenking een krans zag worden gelegd bij het monument voor de gevallen Nederlanders in Nederlands Indië. Met het verstand van nu denk ik: wat deden we daar? Maar ik leerde ook de militairen kennen die daar gediend hebben. Een van die mannen had zijn hele leven lang er nauwelijks meer over gepraat. Over wat hij gezien had. En als hij dat wel deed, als ik hem ernaar vroeg hoe hij terug in Nederland ontvangen werd, dan werd hij vuurrood, en zei hij: ‘Ze hadden geen idee wat wij daar gezien hebben.’

Geen idee

Ja, met de wijsheid van nu vraag je je af wat we daar deden. Maar ons land stuurde deze jonge jongens daar naartoe in een tijd dat men zei: ‘Indië verloren, rampspoed geboren’. En zijn vrouw, toen nog zijn verloofde, moest jarenlang wachten op hun trouwdag. Tot hij terugkwam, voor het leven getekend met ervaringen die hij nauwelijks kon delen. Dus ja, ik herdenk ook de gesneuvelde militairen, uit respect voor deze mannen die terugkwamen en die niemand begreep. Met alle respect voor de slachtoffers aan de andere kant en in de wetenschap dat het niet goed was wat we daar deden: ook deze actiegroep heeft geen idee.

Klokken luiden op Dodenherdenking

Eén keer ben ik niet naar de Dodenherdenking in mijn woonplaats gegaan. Toen had de koster mij gevraagd of ik de klok wilde luiden van de kerk om twee minuten voor acht. Ik woonde achter de kerk en liep op tijd ernaar toe. Een jongetje hing er wat rond, schopte uit verveling tegen de klokkentoren. Ik herinner me het nog goed. Hij had geen idee.

Ik zette de klok aan en ging naar buiten. Ik zag hoe auto’s door bleven rijden, mensen luid met elkaar spraken op de fiets, het sporten aan de overkant gewoon doorging. Ook toen ik de klok stopte net als de andere klokkenluiders van de kerken in Waalwijk, om acht uur. Ze hadden geen idee.

Toen ik thuiskwam, een paar minuten na acht uur, zette ik de tv aan en was er paniek op de Dam in Amsterdam. Nee toch?! Een aanslag? Het was het jaar dat de Damschreeuwer iedereen de stuipen op het lijf joeg, waarbij er gelukkig geen doden vielen in het gedrang dat daarna ontstond.

Tekst gaat hieronder verder

Lawaai op een heilig moment

Iedereen was ontzet: hoe kun je dat doen op zo’n moment? Het was niet alleen gevaarlijk, het is ook een heilig moment, zoals de waarnemend burgemeester Van Aartsen terecht zegt. Hij verbiedt daarom de lawaaidemonstratie bij voorbaat. Dat besef drong ook bij mij door in 2010: het is een heilig moment. En daar past geen lawaai bij.

Kritisch nadenken door lawaai of stilte?

Wat doe je dan met terechte vragen naar onze eigen rol? Daarvoor is de stilte misschien wel belangrijker dan lawaai. Lawaai is er altijd. Stilte niet. Met lawaai leiden we ons af. Met alle drukte van wat we aan het doen zijn. De stilte zet ons stil. En kan heel confronterend zijn. Mensen die een week in stilte doorbrengen in een kloostergemeenschap ervaren hoezeer je bij jezelf bepaald wordt. In de stilte gaat je hart spreken en je geweten. En in de stilte spreekt God.

In de stilte spreekt God

De profeet Elia wordt op een gegeven moment door God gevraagd om uit zijn grot te komen, waar hij zich na een hectische tijd verstopt heeft. God wil hem ontmoeten. Dan komt er eerst een storm, ‘maar de Heer was niet in de storm’. Dan komt er een aardbeving en vuur, maar daar was God ook niet. ‘Na het vuur klonk er alleen het zachte suizen van de stilte.’ Daarin ontmoet Elia God. En God vraagt hem wat hem kwelt. (1 Koningen 19: 11-14)

Stilte krachtiger

De stilte is een veel krachtiger protest dan lawaai. In de hectiek van Amsterdam staan mensen stil, trams en auto’s, ‘opdat wij niet vergeten’. En opdat wij na blijven denken over ons verleden. Wij zijn de slachtoffers niet. Herdenken is ook gedenken. En gedenken is handelen in herinnering aan het verleden: ‘dit nooit meer’. En dat slaat ook op onszelf. Wat zouden wij anders doen?

Deel dit verhaal:
Otto Grevink

Geschreven door:

Thema: Blog
26 april 2018

124 x gelezen
Kaarsjes:
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars