MENUMENU

Vijf mei

Vier mei 2014. Met onze kinderen stonden we op het grasveld tegenover Hotel Hartenstein in Oosterbeek. Een oude Britse Lancaster vloog rond half vier driemaal over onze hoofden heen. Het zware gebrom van de motoren was dreigend. Je voelde dat hier een gevaarlijk toestel overvloog en even leek het in zijn kielzog de sfeer van oorlog mee te slepen. Onze jongste sloeg beide handen over zijn oren.

Terwijl we omhoog keken naar het vliegende fort, waarbij we de lopen van geschut aan de voor- , boven- en achterkant uit het vliegtuig zagen steken, dacht ik aan de oorlog. Aan de doden van toen. Aan de angst van mensen die ineens midden in het geweld terechtkwamen. Vallende bommen. Instortende gebouwen. Gehuil, gekerm. En ik dacht aan de woorden van iemand die erbij was geweest. Die nog de smaak van stof na een bombardement in de mond kreeg, als hij beelden van oorlog zag. Zeventig jaar later.

Niet uit ervaring

En dan is het vijf mei. Dag van bevrijding. Ik heb, zoals de meesten die nu leven, de oorlog niet meegemaakt. Ik ben in vrijheid opgegroeid. Ik ken het geweld, de dictatuur, de moordlustige bezetter niet uit eigen ervaring. Ik heb niet meegemaakt dat mensen uit de straat werden weggevoerd om nooit meer terug te komen. Vermoord omdat ze joods waren, of zigeuner, of homoseksueel. Gefusilleerd om de bevolking bang te maken en de steun voor het verzet te breken.

Hoe kun je de bevrijding vieren, als je de bezetting niet gekend hebt? Als je het juk niet hebt gevoeld, dat op vijf mei 1945 werd afgeworpen?
Door mee te doen aan het herdenken. Door je te verdiepen in de verhalen van de mensen die erbij waren. Door stil te staan bij wat gebeurd is en waarom dat allemaal gebeurde.

Gedenken en vieren

Aan twee teksten uit de Bijbel moet ik hierbij denken. De eerste is: Ester 3:8-9.

Daarna zei Haman tegen koning Ahasveros: ‘Er is een bepaald volk dat over alle provincies van uw rijk verspreid leeft en te midden van de andere volken zijn eigen leven leidt. Hun wetten verschillen van die van alle andere volken en aan de wetten van de koning houden ze zich niet. … Als het de koning goed dunkt, laat er dan een bevel op schrift worden gesteld dat ze moeten worden uitgeroeid

Wat klinkt dit vreselijk recent, alsof het zich niet meer dan 2000 jaar geleden afspeelde, maar slechts zeventig jaar. De ergernis over een volk ‘dat te midden van de andere volken zijn eigen leven leidt’ en zich niet aanpast, leidt tot de wens dit volk uit te roeien. Het plan van Haman wordt verijdeld en het boek eindigt ermee dat de joden jaarlijks de dag van hun bevrijding uit de handen van Haman zullen vieren.

Bevrijdingsdag, een dag om te vieren dat de haat tegen de vreemdeling in ons midden het – uiteindelijk, en na veel slachtoffers – niet heeft gewonnen.

En dan die andere tekst, Jesaja 9: 2-4:

U hebt het volk weer groot gemaakt,
diepe vreugde gaf u het,
blijdschap als de vreugde bij de oogst,
zij jubelen als bij het verdelen van de buit.
Het juk dat op hen drukte,
de stok op hun schouders, de zweep van de drijver,
u hebt ze verbrijzeld, zoals Midjan destijds.
Iedere laars die dreunend stampte
en elke mantel waar bloed aan kleeft,
ze worden verbrand, een prooi van het vuur.

Huppelen

Zo ongeveer moet het gevoeld hebben, op 5 mei 1945. Jan Terlouw was er bij, als kind. En hij zag hoe zijn vader, die zich nooit anders dan statig had bewogen, de bevrijders tegemoet huppelde. Vandaag mogen wij, volwassen mensen, huppelen. Om de vrijheid te gedenken en te vieren. Met een diepe vreugde.

Reageren

Reacties

Deel dit verhaal:
MijnKerk.nl

Geschreven door:

Zoeken:

Populaire berichten

Kaarsjes:
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars