MENUMENU

Wie is de zondebok?

Heb jij je wel eens de zondebok gevoeld? Dat je ineens dat gevoel had dat iedereen naar je keek en jou als de oorzaak zag van alles wat fout ging? Ik hoop het niet.

Maar soms gebeurt dat echt. In de geschiedenis zijn er heel wat mensen en zelfs bevolkingsgroepen aangewezen als zondebok. Een positie waarin je maar beter niet terecht kunt komen.

Goed maken

De oorsprong van de zondebok vinden we in Leviticus. Dat bijbelboek staat vol met voorschriften voor priesters uit de stam Levi. Ik ben blij dat ik dit in gewone taal kan lezen, want het is best ingewikkeld om je er – als hedendaagse lezer – een voorstelling bij te maken.
Het eerste deel gaat over offeren. De priesters brengen offers op verzoek van mensen uit het volk. Dan kan zijn omdat iemand dankbaar is of omdat iemand het goed wil maken met God. Het offer van verzoening voor de fouten van het hele volk Israël, kan alleen door de hogepriester worden voltrokken. Aäron moet daarvoor twee bokken nemen, lezen we in hoofdstuk 16.

Woestijn

Er is één bok, als offer voor de Ene, de God van Israël, die het volk bevrijd heeft. De andere bok zal een offer zijn voor de god Azazel, die in de woestijn woont. Merkwaardig dat hier een andere god genoemd wordt, in een boek dat vooral wil vertellen dat er maar één God is!
Als eerste moet Aäron de bok offeren die er voor zorgt dat het weer goed is tussen God en het volk. Daarna legt hij zijn beide handen op de kop van de andere bok en hardop spreekt hij uit wat er fout is gegaan tussen het volk en de Eeuwige. Daarmee legt hij alle fouten, alle zonden op de kop van de bok. Zo wordt de bok de zondebok. Deze bok wordt de woestijn in gestuurd, naar een plek waar niemand woont.

Ruimte

Het offer van deze twee bokken vormt de kern van de verzoening tussen het volk Israël en de God, die hen uit de slavernij geleid heeft. Met dit gebaar wordt iedere keer weer ruimte gemaakt om de weg met de Eeuwige te gaan, zonder de loden last te blijven dragen van wat er fout is gegaan. Die last blijven dragen is ondoenlijk voor iedereen.
In de christelijke traditie wijzen wij naar Jezus als zondebok. Net als die bok in de woestijn, onschuldig, maar de last van de zonde, de fouten van mensen dragend, zodat er weer ruimte komt, tussen God en mensen. Oefenruimte om te leven als kind van God.

Afbeelding: The Scapegoat – William Holman Hunt

Reageren

Reacties

Deel dit verhaal:
MijnKerk.nl

Geschreven door:

Zoeken:

Populaire berichten

Kaarsjes:
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars