Wat is PASEN? Al jouw vragen beantwoord

Terwijl de eerste lentebloemen uitkomen, vaak nog door de laatste nachtvorst heen, naderen nieuwe vrije dagen met Pasen. Soms vroeg, soms laat. De paaseitjes liggen in de winkel, terwijl sommige mensen juist vasten in de tijd voor Pasen. Waar gaat het Paasfeest over?

Waar gaat het Paasfeest over?

Met Pasen vieren we dat Jezus is opgestaan uit de dood. Jezus was door de Romeinen gekruisigd en is gestorven. Op de derde dag stond hij op uit de dood. Zo had hij dat ook voorspeld.

Wat ging eraan vooraf?

Jezus maakte behalve vrienden ook vijanden. Met name onder Farizeeën en schriftgeleerden, mensen die hun visie op de joodse godsdienst bewaakten. Jezus voelde dat hij dat zou moeten bekopen met zijn leven. En daarom voorspelde hij geregeld dat hij zou moeten sterven en opstaan. Zijn leerlingen begrepen dat niet, maar hoe zou je je dat ook moeten voorstellen?

Tijdens het Joodse Paasfeest zitten de leerlingen met Jezus aan het Joodse Paasmaal. Jezus pakt van de tafel brood en wijn en verbindt dat met zijn lichaam en bloed. Hij zegt: ‘Luister goed naar mijn woorden: Eén van jullie zal mij uitleveren.’ De ​leerlingen​ werden heel verdrietig en ze vroegen allemaal aan ​Jezus: ‘Ben ik het? Nee toch, ​Heer!’ Jezus​ antwoordde: ‘Eén van jullie nam net iets uit de schaal, tegelijk met mij. Dat is de man die mij zal uitleveren. De ​Mensenzoon​ zal sterven. Dat wordt al verteld in de ​heilige​ boeken. Maar wat een ramp zal dat zijn voor de man die mij uitlevert! Die man had beter niet geboren kunnen worden.’ Judas, de man die ​Jezus​ ging uitleveren, zei: ‘Ben ik het, meester? Nee toch!’ ​Jezus​ zei tegen hem: ‘Je zegt het zelf.’

Tijdens het eten nam ​Jezus​ een brood. Hij dankte God, ​brak het brood​ in stukken en deelde het uit. Hij zei: ‘Kijk, dit is mijn lichaam. Eet ervan.’ Daarna nam hij een ​beker​ ​wijn. Hij dankte God en liet de ​beker​ rondgaan. Hij zei: ‘Drink allemaal uit deze ​beker. Want dit is mijn ​bloed. Als ik gedood word, zal mijn ​bloed​ vloeien. Maar daardoor zullen veel mensen gered worden, want hun ​zonden​ worden ​vergeven. Dat heeft God beloofd.’ Jezus​ zei ook: ‘Luister naar mijn woorden: Vanaf nu zal ik geen ​wijn​ meer drinken. Ik zal pas weer ​wijn​ drinken als ik samen met jullie in de nieuwe wereld van mijn Vader ben.’ Toen zongen ​Jezus​ en zijn ​leerlingen​ een ​lied​ om God te danken. Daarna gingen ze op weg naar de ​Olijfberg. (Matteüs 26)

Ondertussen heeft Jezus’ leerling Judas hem verraden. Waarom? Omdat hij vond dat de zalving van Jezus’ hoofd met olie door een vrouw geldverspilling was? Of deed hij het voor het geld dat hij kreeg voor de overlevering? Of was hij teleurgesteld in Jezus omdat hij niet deed wat hij verwachtte? En wat verwachtte hij dan? Wie zal het zeggen. Feit is dat Jezus werd overgeleverd en voor de Joodse en Romeinse rechtbank werd geleid. De Romeinse gouverneur Pilatus kan niets verkeerds in hem ontdekken, maar de menigte mensen roept: Hij moet aan het kruis! (Matteüs 27). En zo gebeurt het dat Jezus aan het kruis wordt gehangen, en sterft.

Jezus wordt daarna in een rotsgraf gelegd. Hiervoor wordt een steen gerold, met bewakers ervoor. De verhalen van de opstanding verschillen van elkaar, maar niet in het belangrijkste: de steen is weg, en Jezus ligt er niet meer. Er wordt verteld dat hij is opgestaan. En de vrouwen die bij het graf komen vertellen dat door aan de leerlingen. En ze hebben de belofte gekregen dat ze Jezus weer zullen zien. Het opstandingsverhaal vind je onder andere in Matteüs 28 en Johannes 20.

Hoe zit het dan met Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag?

Op Witte Donderdag wordt het verhaal verteld van het Laatste Avondmaal. Dat is het Joodse Paasmaal waarop Jezus brood en wijn nam en dat verbond met zijn eigen lichaam en bloed, en met zijn sterven.

Op Goede Vrijdag wordt het lijdensverhaal van Jezus verteld. Na het verraad van Judas en het proces voor de Joodse en Romeinse rechtbank wordt Jezus gekruisigd.

Op Stille Zaterdag is het stil. Jezus is dood. De leerlingen zijn verslagen. Bovendien is het een sabbat, de wekelijkse Joodse rustdag.

‘s Avonds of ‘s nachts vieren christenen de Paaswake. Een wake bij het graf van Jezus, die daaruit zal opstaan. Op Paasmorgen wordt Pasen gevierd.

Er was dus al een Joods Paasfeest; hoe zit dat?

Jezus zat op Witte Donderdag aan het Joodse Paasmaal. Het was bijna het Joodse Paasfeest. Dat Paasfeest gaat over de bevrijding van het volk Israël uit Egypte. Daar waren ze slaaf. Maar God bevrijdde hen na tien plagen en de doortocht door de Rietzee onder aanvoering van Mozes.

Wat is er goed aan Goede Vrijdag?

Je kunt je terecht afvragen wat er goed is aan Goede Vrijdag. Het is een vreselijk verhaal dat gaat over lijden, eenzaamheid, moeite en pijn. Er wordt wel gezegd dat het woord ‘goed’ hier afstamt van het Germaanse ‘goedelijk’, oftewel goddelijk. Een goddelijke vrijdag. Het enige wat goed kan zijn aan Goede Vrijdag is wat God ermee op het oog heeft. Het lijden van Jezus zal niet het einde zijn. God maakt er een einde aan dat het leven stopt bij het lijden en de dood. Daarom wordt die gruwelijke vrijdag een goede vrijdag.

Als Jezus op de derde dag opstaat, waarom is dat dan op zondag en niet op maandag?

Als we drie dagen tellen vanaf Goede Vrijdag tot aan Pasen, dan is vrijdag de eerste dag, zaterdag de tweede en zondag dus de derde. Een beetje bijzondere rekensom, dat klopt. Uit de bijbel weten we in ieder geval dat de opstanding op de eerste dag van de week, ná de sabbat, op zondagochtend, plaatsvond (Johannes 20: 1). Hoe het ook zij, gelukkig hebben we óók op maandag een paasdag.

Waarom verschilt de datum van Pasen elk jaar?

Pasen valt elk jaar op een andere datum. De berekening daarvan is behoorlijk ingewikkeld. Het komt er kort op neer dat Pasen op de eerste zondag na de volle maan na het begin van de lente (21 maart) valt. Dat betekent dat Pasen valt tussen 22 maart en 25 april. Omdat alle andere feesten rondom Pasen afhankelijk zijn van deze datum, verschilt ook hun datum elk jaar. Dat geldt voor Aswoensdag (40 dagen vóór Pasen min de zondagen), Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag vóór Paaszondag, Hemelvaart (40 dagen ná Pasen) en Pinksteren (50 dagen na Pasen).

Aswoensdag en de Veertigdagentijd

Aswoensdag is het begin van de Veertigdagentijd voor Pasen. Een periode van bezinning, net als Advent. Ook voor deze veertig dagen moet je een bijzondere berekening maken. De zondagen moet je niet meetellen. En terugrekenend vanaf Pasen kom je dan op een woensdag uit. Aswoensdag. As staat symbool voor boete en inkeer, voor nadenken over wat er niet goed gaat. In katholieke, maar ook in steeds meer protestantse kerken, krijgen mensen van een mengsel van as en water een kruisje op het voorhoofd. Het herinnert aan de eindigheid van ons leven, zoals de bijbel vertelt: ‘Je zult hard moeten werken voor je eten, je leven lang. Daarna keer je terug naar de aarde waarvan je gemaakt bent. Je was aarde (stof) en je zult weer aarde worden.’ (Genesis 3: 19) ‘Denk aan God die je gemaakt heeft. Straks wordt je leven afgebroken. Zoals een zilveren ​ketting​ breekt, of een gouden ​lamp. Zoals een waterkruik in stukken valt, of het touw breekt waaraan een emmer hangt. Zo wordt je leven afgebroken. Dan gaat je lichaam terug naar de aarde waaruit je gemaakt bent. Dan gaat je levensadem terug naar God die je het leven gegeven heeft.’ (Prediker 12: 7)

De Veertigdagentijd of Lijdenstijd gaat dan ook over de eindigheid van het leven en het lijden in de wereld. Daarbij stilstaan kan helpen om extra te voelen wat Jezus voor ons betekend heeft, door na zijn lijden en sterven op te staan. De dood heeft niet het laatste woord. En het lijden dus ook niet. Daarom vasten veel mensen op de een of andere manier in deze tijd. Om luxe of iets dat blij maakt even niet te gebruiken om even bij de andere kant van het leven stil te staan. En ook om misschien te ontdekken dat die luxe en wat je normaal blij maakt eigenlijk helemaal niet zo belangrijk is. De zondagen worden in die veertig dagen niet meegerekend, omdat elke zondag een eerste dag van de week is, net zoals de paasmorgen. Een mini-paasdag dus.

En dan die paaseieren, hebben die iets met Pasen te maken?

Paaseieren hebben net zo weinig met Pasen te maken als de kerstboom met Kerst. Paaseieren vinden waarschijnlijk hun oorsprong in een volksverhaal over de Germaanse godin Eostre. Zij komt een vogeltje tegen dat niet mee kan in de lente, omdat haar vleugeltjes bevroren zijn. Eostre verandert het vogeltje dan in een haas. Eenmaal per jaar mag ze, net als haar soortgenoten, eieren leggen. De herkomst van het verhaal is onduidelijk; misschien is het zelfs in de christelijke tijd (17e eeuw) verzonnen. Daarom hoeven we het niet meteen als ‘heidens’ af te doen, hoewel we wel mogen vaststellen dat het niets met het christelijke Paasverhaal te maken heeft. In die zin dat het niet in de bijbel staat. Toch is de naam van het feest, Pasen, in de ons omringende landen van deze godin afgeleid: Ostern (Duits) en Easter(Engels).

Het christelijk paasverhaal gaat niet over de paashaas met zijn eieren. Het gaat over Jezus. Hij stond op uit de dood. Dat geeft nieuwe hoop en een perspectief voor nieuw leven. Die eieren kun je perfect gebruiken om dat kinderen én volwassenen te laten ervaren. Dat ei, hoe hard en levenloos het er ook uitziet: binnenin gebeurt iets. En dan breekt een kuiken door het ei. Niks levenloos. Nieuw leven! En die haas? Een waakzaam dier, die geen hol heeft maar een leger in het open veld. Een gat in de grond. Waakzaam, zoals wij waakzaam mogen zijn op de terugkeer van Jezus.

Pasen, het perfecte lentefeest

Pasen vindt altijd plaats in de lente. Het is geen ‘lentefeest’; het gaat over Jezus’ opstaan uit de dood. Toch past het perfect in de lente. De ervaring dat alles weer gaat groeien en bloeien, en dat het eerst nog kan vriezen en de lente maar moeilijk doorbreekt, loopt gelijk aan de ervaring richting Pasen. Van dood naar nieuw leven. Net als Jezus eerst stierf en toen opstond uit de dood.

Lees meer over de christelijke feestdagen in onze infoblog.

Reageren

Reacties

Deel dit verhaal:
Otto Grevink

Geschreven door:

Zoeken:

Populaire berichten

Kaarsjes:
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars