Kinderen en verlies: 8 praktische tips voor ouders

Mam, hoe ziet de hemel er uit?

Ineens ziet ze in haar ooghoek de kinderen door de tuin lopen, een schep in hun handen. ‘Wat gaan ze doen?!’ roept haar vriendin uit. Even daarvoor hadden ze samen gesproken over de hond die dood was gegaan, en hoe ze Bas hadden begraven in de tuin. De kinderen waren ondertussen lekker samen aan het spelen in een hoek van de kamer. En nu staan ze  inmiddels op de plek waar Bas een paar dagen eerder plechtig begraven was en beginnen het zand weg te scheppen! Beide moeders springen op en haasten zich naar de achterdeur. ‘Wat doen jullie nou?!’ En de kinderen antwoorden verbaasd over de ophef: ‘Bas is in de hemel. En wij willen weten hoe het er daar uit ziet.’

Wel of niet praten met je kind over sterven en verlies?

Kinderen zijn vaak heel praktisch ingesteld, ook als ze te maken krijgen met verlies. Ze hebben een grote behoefte aan informatie en duidelijkheid. Maar volwassenen kunnen een drempel ervaren om met kinderen over verlies en sterven te praten. In goede tijden vermijd je liever dit onderwerp, want waarom zou je dingen overhoop halen? En moet je je kind niet juist beschermen voor zulke zaken? Of betekent het weghouden van pijnlijke onderwerpen bij kinderen, dat je hen juist dán niet beschermt? Hanneke Mosterd is overtuigd van het laatste. Ze is moeder van drie kinderen (van 2 tot 8 jaar oud), leerkracht, gedragsspecialist en vertrouwenspersoon op een basisschool en heeft veel ervaring in het begeleiden van kinderen die te maken hebben met verlies. Ze vertelt: ‘Leren omgaan met verlies is deel van het opvoedingsproces. We willen proberen onze kinderen te behoeden voor elke vorm van pijn, maar het leven bestaat uit verliezen. Wanneer je het bespreekbaar maakt, leg je een fundament om later veerkrachtig te zijn bij een groot verdriet.’

Acht praktische tips hoe je dit kunt aanpakken als ouders:

  1. Probeer van jongs af aan met je kind te praten over leven en dood en gebruik hiervoor kleine, gouden momenten. Het herfstblad dat je kind vindt, een dode goudvis, de kerkklokken die je hoort luiden bij een uitvaart, een bijbelverhaal.
  2. Er zijn prentenboeken over verlies te verkrijgen die je met je kind kunt lezen en bekijken. Juist als je kind nog geen groot verdriet heeft meegemaakt leert het veel van het hele proces van verlies en loslaten. Daarmee geef je je kind een stukje perspectief en weerbaarheid mee voor als er een groot verlies op zijn pad komt.
  3. Wees open en eerlijk als je met je kind praat. Benoem de dingen zoals ze zijn. Leg uit wat het betekent als er iemand overlijdt. Praat over de gevoelens die je daarbij kunt hebben. Verdriet, boosheid, angst. Leg uit dat die gevoelens er mogen zijn.
  4. Wanneer er een dierbaar persoon overlijdt, sta dan eerst even stil bij wat het met jou zelf doet. Daarna kun je je kind het bericht op een rustige manier brengen. Vertel dit eerlijk en concreet. Zinnen zoals: ‘Opa slaapt nu voor altijd’ verzachten misschien even het verlies, maar nemen kinderen heel letterlijk en kunnen juist veel schade brengen. Want hoe kan je kind nog rustig gaan slapen als opa niet meer wakker is geworden?
  5. Kinderen kunnen veel van hun gevoelens en vragen kwijt als ze dit met bijvoorbeeld Playmobil poppetjes kunnen uitspelen. Wanneer je zelf bezig bent met veel dingen te regelen is het voor de kinderen fijn om actief door spel te uiten wat hen bezighoudt. Een beeldscherm lijkt een fijne afleiding, maar geeft geen mogelijkheid tot verwerken van een verdrietig bericht en het gevoel van gemis.
  6. Leg moeilijke woorden uit. Een woord zoals ‘gecondoleerd’ heeft je kind waarschijnlijk nog nooit gehoord en het kent de betekenis ervan niet. Terwijl veel mensen dit woord zullen gebruiken. Leg uit wat mensen bedoelen als ze dit zeggen.
  7. Waar is de hemel? Hoe kan opa daarheen zijn gegaan? Niet alles kun je concreet en duidelijk uitleggen. Soms weet je het zelf ook niet. En dat is niet erg. Geef dit dan aan en vraag: ‘Wat denk je zelf?’
  8. Ga aan de slag met je kind en geef het verdriet ‘handen en voeten’. Knutsel bijvoorbeeld een kaarsjeshouder voor een waxinelichtje om bij de kist te zetten, laat je kind een tekening maken, of beschilder een zakdoek. Zo zijn er tal van manieren te vinden om je kind concreet bezig te laten zijn met wat er is gebeurd en iets te kunnen doen in het proces van loslaten en verwerken.

Je kind krijgt onvermijdelijk in zijn leven te maken met sterven, verlies en rouw. Voor jou als ouder kun je je kind helpen hiermee om te leren gaan door het onderwerp bespreekbaar en vanzelfsprekend te maken, als een deel van het leven.

One comment on “Kinderen en verlies: 8 praktische tips voor ouders
  1. Avatar Gerard de Ronde schreef:

    Een prachtig geschreven blog met vragen die steeds actueel blijven. Door goede inzichten voorkom je veel verdriet op latere leeftijd. Klasse Sandra! Je helpt veel volwassenen met levensvragen! Dank!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deel dit verhaal:
Sandra Gaakeer

Geschreven door:

Thema: Mijn kind
13 november 2020
Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Krijg wekelijks inspiratie en praktische tips over geloof in je dagelijks leven in je mailbox.
Wij zullen je gegevens niet aan derden doorgeven.
Nieuwsbrief