MENUMENU

Waarom bleef ik toch zwarte Piet spelen?

Vanochtend mocht ik weer voor het eerst dit jaar ‘pieten’. Zo’n vijftig kinderen wachtten met smart op de Sint die hen een cadeautje zou komen geven. Ik mocht hen tot die tijd vermaken met het zingen van sinterklaasliedjes en het doen van spelletjes, samen met nog meer pieten. Schitterende traditie.

Tot dit jaar was ik altijd zwart. Vanmorgen zei ik: ‘Doe er maar wat vegen op.’ Veel handiger ook als m’n neus kriebelt of als m’n dochter van zeven maanden me wil knuffelen, die me toch wel herkent aan m’n stem. Dan is het niet erg als ik afgeef en zijn we allebei een beetje roetpiet.

Hakken in het zand

Toch is het niet vanwege de tegenstand tegen zwarte Piet dat ik me minder liet schminken. Dat riep ook bij mij juist op dat ik m’n hakken in het zand zette. Hier ‘in de provincie’ speelt de discussie ook nauwelijks. Maar ik ben wel gaan nadenken waarom ik m’n hakken zo in het zand zette. Ik was zelf ook niet zo’n gemakkelijke gesprekspartner. En dat heeft me iets geleerd over hoe je een gesprek met elkaar voert. Een gesprek dat nog steeds niet echt heeft plaatsgevonden.

Gevoel of feit?

Het zou op zich genoeg moeten zijn om mijn gedrag aan te passen als iemand zegt dat hij daardoor gekwetst wordt. Waarom hebben we dan zo weinig boodschap aan elkaar? Ik denk dat dat komt omdat het persoonlijke gevoel als feit werd gebracht. Met een enorme hoeveelheid historische argumenten die zwarte Piet zouden linken aan de slavernij en dus verholen racisme. Met net zoveel historische argumenten werd dat door de tegenpartij weer ontkracht en zo wist je helemaal niet meer wat nu eigenlijk nog waar was.

Je gevoel en je gelijk

Wat is er ‘waar’ aan gevoel en beleving? Vrij weinig. Maar ze mogen wel bestaan en ze moeten ruimte krijgen en met respect behandeld worden. Gevoel kun je niet dwingen. Niet de ene kant op en niet de andere kant op. En dat is wel wat we met z’n allen van alle kanten proberen. Maar je kunt de één niet dwingen om zwarte Piet racistisch te vinden of de ander om ‘af te blijven van iets dat altijd zo geweest is’ (wat ook feitelijk niet klopt, maar dat daar gelaten). Je kunt een hoop ‘feiten’ (met nadruk tussen aanhalingstekens, want wat is er gegoocheld met zogenaamde feiten) erbij halen om je ‘gelijk te halen’. Maar in dit geval is gelijk niet geluk gebleken, en dat kan ook niet: je hebt nooit gelijk met je gevoel of je beleving. Iemand anders kan het anders beleven en voelen.

Gevoel kun je niet opleggen

Wie zich gekwetst voelt of z’n hakken in het zand zet, zet zichzelf klem als je blijft bij je eigen gelijk. ‘Wat voel je?’ ‘Wat beleef je erbij?’ Een gesprek over die vragen, zonder historische ‘feiten’, brengt mensen weer samen. Anders heb je terecht het gevoel dat je iets wordt opgelegd, en dat kan niet bij gevoel en beleving. Alsof iemand m’n kamer binnenstapt, de meubels verzet, de lichten dimt en zegt: ‘Zo, nu ís het gezellig.’ Misschien vind ik dat wel niet. En met even goed recht.

Verborgen racisme

Is daarmee alles gezegd? Nee, want buiten de directe discussie – of het langs elkaar heen praten – over al dan niet zwarte Piet, raakt het ook aan verborgen racisme en discriminatie. Die zit niet in de spreekkoren zoals we die bij de intochten hoorden – dat was gewoon openlijk. Het gaat wel om patronen in onze samenleving waarin gekleurde mensen nog altijd op achterstand staan. En veel daarvan doen we niet bewust. Het gaat dan om schijnbaar onschuldige waarnemingen die ik bij mezelf merk en waar ik van schrik.

En dan gaat het om mijn verwachtingen, die ongemerkt door vooroordelen gevormd zijn. Verwacht je dat een gekleurde Nederlander foutloos Nederlands praat of juist niet; dat hij de baas kan zijn; dat hij werk heeft; dat hij in je wijk kan komen wonen? Als ik het opschrijf klinkt het al heel fout. En ik vind het ook allemaal geen probleem. En toch merk ik dat dit soort patronen in de samenleving er nog in zitten, en dus ook in mij. En dat we daar soms – onbedoeld – naar handelen, zodat iemand terecht zich kan voelen buitengesloten.

Geen racist, wel racisme

Ik ben geen racist, nee. Maar het is wel racistisch. Punt. En dat is niet erg. Als we het maar durven te benoemen. Van onszelf. Niet van een ander; dat is zo makkelijk. Als we die verborgen patronen durven te benoemen, dan doen we niet alleen recht aan wie zich racistisch bejegend voelt. Dan doen we ook recht aan onszelf. Als mens. Als beeld van God. Over wie nergens staat wat voor kleur Hij heeft. Dat doet er blijkbaar niet toe. Dus waarom bij ons wel?

3 reacties op “Waarom bleef ik toch zwarte Piet spelen?
  1. Pascal Everdingen schreef:

    Ik vind dit wel een mooi stuk. Ik vind dat mensen zich niet zo druk moeten maken om zwarte pieten. Tegelijkertijd vind ik ook dat mensen zich niet zo druk moeten maken als er een kleine verandering binnen het sinterklaasfeest plaatsvindt. Van mij mogen ze Sinterklaas een kleur geven en de pieten blank. Als zwarte piet kennelijk een naar gevoel oproept bij mensen is het goed om naar hun gevoel te luisteren. Verder is Nederland een goed land. Als je je best doet kun je het ver schoppen, dat is in heel veel andere landen niet het geval. En discriminatie komt nog veel meer voor elders, de mensen die het hardst ertegen strijden zijn vaak zelf het meest racistisch richting de ‘witte mens’; niets deugd voor velen van hen. De schuld van alles wat fout is gegaan ligt volgens hen overal, behalve bij henzelf. Conclusie is dat het goed is om naar het gevoel van mensen te luisteren en handelen, maar stop met het zoeken naar gaatjes waar mogelijk sprake is van discriminatie, want het zorgt er alleen maar voor dat mensen er moe van worden, met als resultaat: meer discriminatie. Dus het werkt averechts, als dat maar begrepen wordt. Doe gewoon je best en maak er zelf wat van, met die instelling kom je er heus en als iedereen z’n best zou doen, dan ebt discriminatie vanzelf weg. Kijk o.a. naar Chinezen, zij bereiken een hoop en zijn geliefd op de arbeidsmarkt.

  2. Anoniem schreef:

    Wat een prachtig geschreven stuk!

  3. Marijke Bezemer van Doorne schreef:

    Beste Otto. Een schrijven wat veel herinneringen bij mij opriep. De stem herkennen van je vader of de vader van..en van de meester. Dat weet ik mij nog maar al te goed te herinneren. Ik had als meisje van +/- 8 al door dat Sint en Piet verkleed waren en dat stak ik niet onder stoelen of banken maar bij mij is waar het hart van vol is loopt de mond van over.In mijn kindertijd tijd had je geen telefoon met beeldschermpjes.Ja ik weet nog goed die keer dat Sint en Piet op school kwamen en ik bij de Sint moest komen. Zo Marijke jij denkt dat ik niet echt ben mijn baard opgeplakt zit. Toen wist ik des te meer dat ik gelijk had.Waarom omdat ik door had dat ze verkleed waren en de stemmen herkende. Zelfs ontdekte ik wel later waar het van hout gemaakte speelgoed vandaan kwam wat buiten op de stoep in de zak stond. Mijn vader was de maker ervan dat deed hij op school waar hij werkte. Mijn moeder maakte poppenkleertjes. Het was spannend.Ontdekken dat er geen Pieten en Sinterklazen op Paarden over daken liepen blijft toch warme gevoelens behouden van mooie herinneringen.

Deel dit verhaal:
Otto Grevink

Geschreven door:

Thema: Mijn tijd
24 november 2018

[views]
Kaarsjes:
  •  

    nelleke

    is toch nog een goed jaar geweest steeds alles goed bid dat volgend jaar ook goed komt
  •  

    T

    Dat T. weer volwaardigmlid mag zijn v. D.B. Hulp en Licht, Leiding voor T. Bescherming van een groot schild van Licht om T heen. Dat T niet te gronde gaat aan de eigen fouten.
  •  

    Harold

    Ik bid God dat Harold rust en vrede in zijn hoofd mag krijgen
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars