MijnKerk.nl
Op MijnKerk.nl zoeken we samen naar hoopvolle momenten van geluk en geloof in een chaotisch en druk leven.
Lees de blogs

Waarom zou je aan digitale onthouding doen?

Paus Franciscus riep de gelovigen op het Sint Pietersplein op om hun mobieltje weg te doen. ‘De priester zegt: verheft uw hart. Hij zegt niet: verheft uw mobieltje.’ De oproep lijkt op die van artiesten die bij live-optredens hun fans oproepen echt het concert te beleven, en het niet alleen op te nemen met hun mobiele telefoon. Zo riep Brain Molko, voorman van de Britse rockband Placebo, tijdens een concert zijn fans op om hun mobieltjes weg te doen: ‘Hey, we cannot stop you, that’s your choice. Miss the entire concert by filming it, take it home and watch it and it will look and sound like shit! Everybody got a choice…’

Gelovigen bij de paus en fans bij de concerten begroetten de oproepen met applaus. Wat raken zij in ons met hun opmerking, en waarom zijn mensen zelfs blij als ze even geen mobieltje gebruiken?

Vergroeid met mijn mobieltje

Ze zeggen dat ik vergroeid ben met mijn mobiele telefoon. Ik heb hem inderdaad altijd bij me, en noem hem dan maar grappend mijn pacemaker. Toch heb ik een dubbele verhouding met dat ding. De gedrevenheid om foto’s te maken, te twitteren en van alles te delen én te reageren op anderen komt met vlagen en dan vind ik het leuk. Dan voel ik dat ik ‘leef’. Op andere momenten vergeet ik hem gewoon en voel ik het belang om te delen niet. Dan voel ik me soms bijna schuldig of vraag ik me af: heb ik zo’n saai leven? Op fanatieke momenten voel ik hoe gefocust ik bijvoorbeeld met vloggen bezig ben en al het andere laat liggen: dingen die ik moet doen, en de omgeving waar ik ben. Die neem ik dan slechts waar door de lens van mijn camera. Dat is het me dan waard, zeker als ik leuke reacties krijg. Op andere momenten voel ik me leeg en hyper tegelijkertijd.

Als iemand een opmerking maakt over hoe ik mijn mobiele telefoon gebruik dan voel ik me bekritiseerd, en dus dacht ik bij de opmerking van de paus eerst: die man wordt oud. Toch ben ik erover gaan nadenken: sluit digitale onthouding niet aan bij de bevrijdende ervaring die ik voel als ik even niet zoveel aandacht aan mijn mobieltje geef?

Digitale onthouding

Het voorbeeld van het popconcert van Molko komt uit het een klein boekje van Hans Schnitzler dat ‘Kleine filosofie van de digitale onthouding‘ heet. Hij laat zijn studenten een digitaal onthoudingsexperiment ondergaan tijdens zijn collegereeks en spreekt daarna met ze over hun ervaringen. De studenten die aan de digitale onthouding mee deden hadden allemaal vergelijkbare ervaringen met hun digitale detox: ze ervoeren hun omgeving als ‘echter en actueler’ en hun gesprekken en ontmoetingen als ‘echter en dieper’.

Zo ging eerstejaarsstudent bestuurs- en organisatiewetenschappen Anne in het experiment zonder mobieltje naar een concert. Ze maakte zich zorgen hoe ze haar ervaring moest delen. Ze was gewend als actief Snapchat en Instagram gebruiker haar belevenissen vast te leggen en te delen. De onrust dat nu niet te kunnen doen maakte al snel plaats voor een gevoel van bevrijding en opluchting. ‘En nu was ik gewoon echt dáár, bij het concert!’ vertelde ze met een mengeling van milde verbazing en opwinding.

Millennials

We hebben het in het onderzoek over ‘millennials’, mensen geboren rondom de eeuwwisseling. Zij zijn opgegroeid met laptops, tablets en smartphones en weten in die zin niet beter. Toch sluiten hun gebruik van smartphones en hun ervaringen daarmee aan bij veel meer mensen. Ik herken zelf ook hoe ik bijeenkomsten of evenementen kan beleving via mijn smartphone, door het te fotograferen, te filmen, erover te twitteren of op een andere manier erover te posten. Vaak vanuit een gevoel van vanzelfsprekendheid, waar je jezelf niet eens meer van bewust bent. Het is van alle leeftijden, zo vertelt ook een vijftiger over zijn goede vriend.

Geen beperking maar bevrijding

De ervaringen van de studenten laten zien dat zij het digitale onthouding niet beleven als een beperking, maar als een bevrijding. Zoals studente Anne bij het concert veel meer ‘dáár’ is, zo ondervonden ook de andere studenten meer verbinding met hun omgeving. Iedereen zei bij het slotinterview op de vraag of ze tijdens de digitale onthouding er meer of minder zijn, dat ze er ‘meer’ zijn. Zij zouden de opmerking van de paus, of van popartiesten, en zelfs van de Amerikaanse komiek Chris Rock die mobieltjes ‘opsluit’ in smartphoneblokkeerzakjes tijdens een optreden in de Ziggo Dome niet als een opgeheven vingertje ervaren, maar als een uitgestoken hand: wil je hier zijn, doe dan je mobieltje uit. Blijkbaar moeten we geholpen worden om erachter te komen dat we anders tegen onze eigen wil in handelen. Want we wíllen er toch zijn?

Hoe gebruik jij je mobieltje als je ergens bent? Ben je hem wel eens vergeten? Hoe heb je dat ervaren?

Wat levert digitale onthouding je dan concreet op? Daarover meer volgende week in de nieuwsblog.

Wil je meer zien over dit onderwerp? Kijk dan naar Jacobine op Zondag op 19 november om 17.00 op NPO 2. Collega Janneke Nijboer gaat in debat met Hans Schnitzler en vlogger Annic van Wonderen.

Tijdens het schrijven van dit artikel heeft dominee Otto tot zijn eigen verrassing niet op Facebook gekeken, popten de Whatsappjes tot zijn ergenis wel op, en vergat hij in zijn pogingen dit te negeren om dit uit te zetten, vergat hij één keer zijn telefoon mee te nemen, en werd hij vooral afgeleid door zijn collega’s, wat hij ook fijn vond, want dan kon hij daarna zijn gedachten opnieuw ordenen.

Hans Schnitzler, Kleine filosofie van de digitale onthouding, ISBN 8979023477280, €12,99

Reageren

Reacties

Deel dit verhaal:
Otto Grevink

Geschreven door:

Zoeken:

Populaire berichten

Kaarsjes:
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars