MENUMENU

Digitale onthouding; iets voor jou?

Digitale onthouding levert studenten veel op, merkte filosoof Hans Schnitzler. Hij deed met hen een experiment met digitale onthouding. Vorige week schreef ik er een eerste blog over. Schnitzlers studenten vonden het een verademing om een hele week offline te zijn. Wat kan digitale onthouding jou opleveren?

Verveling maakt creatief

Soms wil ik er helemaal niet zijn, althans niet op die plek op dat moment: in de wachtkamer van de tandarts, op het treinperron, in de file, een verplichte vergadering, een oninteressante lezing, een feestje met veel onbekenden. Verveling ligt op de loer, en dan pak ik gauw mijn smartphone, net als vele anderen op die plek. Het lijkt de ideale afleiding. De tijd moet verdreven worden, en ik kan zo even ‘verdwijnen’ uit de ruimte.

Nu leren we kinderen dat verveling helemaal niet erg is. Maar we gaan het zelf wel uit de weg. Wat verliezen we daarmee? Schnitzler vertelt in zijn boekje ‘Kleine filosofie van de digitale onthouding’ de ervaringen van zijn studenten met hun digitale onthouding: Wouter zegt: ‘Je staat veel meer stil bij de dingen die je meemaakt. Je wordt er creatiever van.’ Anne Jan: ‘Ik zette mijn verveling om in creativiteit.’ Arne: ‘Ik kreeg ineens zoveel ruimte in m’n hoofd. Het was alsof ik veel simpeler kon denken.’

Verveling geeft blijkbaar ruimte voor verbeelding, om je eigen beelden te vormen en die niet te laten bepalen door beelden van Instagram of Snapchat. Hoe vervelend iets ook kan zijn, juist door de verveling aan te gaan krijg je ruimte om te denken en creatief te zijn. Ik merk dat ik de afleiding altijd wel lekker vind, maar of ik me er dan nog iets van herinner? Even voor me uit mijmeren, of toch maar in gesprek te gaan, levert me soms meer op.

Ruimte voor bezinning in een mentale milieucrisis

Verveling geeft ons de ruimte om na te denken, om stil te staan bij ons leven, vertelt Schnitzler. ‘De normale activiteiten van het dagelijks leven vragen om periodieke onderbrekingen, om momenten van volstrekte ledigheid, zodat de ruimte om te denken open blijft.’ Wat levert dat denken je op? Allereerst zelfstandigheid, en dus meer houvast: ‘Hoe versnipperder de aandacht en concentratie, des te vloeibaarder, onzekerder en onoverzichtelijker de wereld.

Onafhankelijkheidsbesef hangt samen met het vermogen tot concentratie en het geven van gerichte aandacht.’ Doordat ik zelf nadenk, en niet vaar op wat anderen zeggen en aan informatie aandragen, word ik zelfstandiger, ben ik meer mezelf. Ik win mezelf er dus mee. ‘Ik denk, dus ik besta’ zei de filosoof Descartes ooit. Het gebrek aan periodieke onderbrekingen van ons leven in de digitale wereld leidt volgens Schnitzler tot een mentale milieucrisis. We verliezen wereldwijd onze concentratie en onze contemplatie (bezinning, overdenking).

Echte tijd

Als ik in de auto op mijn navigatie rij, dan heb ik niet alleen de ervaring dat ik eigenlijk totaal niet weet waar ik op dat moment ben, maar rijd ik ook steeds gericht op de aankomsttijd. Ik ben bezig mijn bestemming te halen, zoals ik ook in de rest van de digitale wereld bezig ben met to-do lijstjes, maillijsten, applijsten, en de tijdlijnen die voorbijkomen, waarin het ene nog actueler dan het andere is. Daar gebruik ik mijn ‘geest’ dus eigenlijk nauwelijks bij. Ik gebruik mijn hersens natuurlijk wel, maar tijd om in je hoofd na te denken, of met jezelf te praten, zoals student Wouter dat noemt, ervaart hij juist weer bij zijn digitale onthouding. Het maakt ruimte om die tijd van de klok te vergeten, en in een andere tijd te komen, waarin je gedachten en je beleving daarvan veel meer ruimte krijgen.

Periodieke digitale onthouding

De hele verwerking van het experiment van digitale onthouding van Hans Schnitzler vraagt denk ik niet om het afzweren van digitale hulpmiddelen en media. Het vraagt niet om er vrij van te zijn, maar wel om vrij te zijn om er op een zelfstandige en bevrijdende manier mee om te gaan. Een periodieke onthouding, gewoon eens even offline te zijn, kan je in contact houden met de mensen en de ruimte om je heen, en vooral ook met jezelf, en met God. Dat je online vaak offlive bent en om onlive te zijn offline moet zijn, daagt me uit om eens na te denken over periodieke digitale onthouding, om dichter bij het leven, mezelf en bij God te zijn.

Hoe ervaar jij de digitale werkelijkheid? Neem jij wel eens de tijd om die te vergeten? Hoe vergroeid ben jij met je smartphone.

Wil je meer zien over dit onderwerp? Kijk dan terug naar Jacobine op Zondag van 19 november. Collega Janneke Nijboer ging in gesprek met Hans Schnitzler en vlogger Annic van Wonderen.

Hans Schnitzler, Kleine filosofie van de digitale onthouding, ISBN 8979023477280, €12,99

Reageren

Reacties

Deel dit verhaal:
Otto Grevink

Geschreven door:

Zoeken:

Populaire berichten

Kaarsjes:
Bekijk meer kaarsjes
Steek zelf een kaarsje aan
Kaars